Trudeau’nun Tahtı Sallanıyor mu?

0
310

Kanada Başbakanı Justin Trudeau, gençliği ve renkli kişiliği ile dünya genelinde sempati duyulan liderlerden. Sadece 8 ay sonra genel seçim için halkının karşısına çıkacak Trudeau’nun tahtı bir kez daha, bu kez daha güçlü bir şekilde sallanıyor. Trudeau’nun 2017’de aile dostları olan İsmaili lider Ağa Khan’ın Bahamalar’daki özel adasında ailesiyle ücretsiz tatil yaptığı ortaya çıkmış ve Trudeau kamuoyundan özür dilemek zorunda kalmıştı. Kanadalılar, Başbakanlarının bu küçük kaçamağını çabuk unuttu ancak yeni ortaya çıkan bir soruşturma, bu kez Trudeau’nun başını ağrıtacak gibi görünüyor.

Kanada sisteminde, Adalet Bakanı olan kişi aynı zamanda ‘Attorney General’ yani Kanada Başsavcısı görevini de üsleniyor. 14 Ocak’ta Başbakan Trudeau kabine içinde bir değişiklikle Kanada Adalet Bakanı ve Başsavcısı olan Jody Wilson-Raybould’u  ‘Gaziler İşleri Bakanı’ yaptı. Yerine ise İnovasyon, Bilim ve Ekonomik Kalkınma Bakanı David Lametti getirildi. Kabine değişikliğinden yaklaşık 3 hafta sonra 7 şubatta Kanada’nın en prestijli gazetesi The Globe and Mail, önemli bir habere imza attı. Gazete, Başbakan Trudeau’nun, Adalet Bakanı’na ‘‘SNC-Lavalin şirketi hakkındaki cezai kovuşturmadan kaçınılması ve soruşturmanın para cezası ile sonuçlanması’’ konusunda telkinde bulunduğunu, Bakan Raybould’un telkinleri dikkate almadığı için görevden alındığını iddia etti.

Kanada’nın En Büyüklerinden

50 bin çalışanı ile Kanada’nın en büyük şirketlerinden olan ve dünyada 160 ülkede faaliyet gösteren mühendislik şirketi SNC-Lavalin’in Kanada’da da otoyollar ve köprüler gibi büyük inşaat işlerinde imzası var. Montreal merkezli şirketin, 2001-2011 döneminde Kaddafi yönetimindeki Libya’da yaklaşık 48 milyon dolar rüşvet dağıttığı Kanada Federal Polisi RCMP tarafından belgelendi. Montreal Başsavcılığı şirketle ilgili 3.200’den fazla belgeyi ele geçirdi. Şirket hakkında “Sahtekarlık ve yolsuzluk” gerekçesiyle kamu davası açıldı. Borsada şirketin hisseleri büyük değer kaybetti. Eğer dava sonunda suç kesinleşirse sorumlu yöneticiler hakkında hapis ve büyük para cezaları da dahil ağır cezalar gelecek. Üstelik bu sonuç, şirketin bir daha Kanada’da hiç bir kamu ihalesini alamayacağı anlamına da gelecek. Bu nedenle şirket, mahkeme ile uzlaşma yolunu arıyordu. Eğer uzlaşma sağlanırsa şirket para cezası ve kurumsal etik reformları kabul ederek kurtulacak ancak bu karar ceza mahkumiyetine yol açmayacak. Kanada yasalarına göre bir tür ‘etkin pişmanlık’ sayılabilecek bu yol aslında açık. Ancak dosyaya bakan yargıçlar cezai yaptırımdan yana görünüyor.

İddiaya göre tam bu esnada şirket yetkilileri Başbakan Trudeau veya hükümetten başka kişiler ile temasa geçtiler. Trudeau da Bakan Jody Wilson-Raybould ile görüşerek soruşturma makamlarına ceza yerine uzlaşmayı Kabul etmeleri yönünde telkinde bulunmasını istedi. Ancak Bakan bu talebi reddetti.

Bakan İstifa Etti

Başbakan Justin Trudeau, Adelet Bakanı ile bu konuyu genel hatları ile görüştüklerini ancak Bakana baskı yapmadığını iddia etti. Bakan Raybould ise tartışmalar üzerine ‘Gaziler İşleri Bakanı’ görevinden de istifa etti ve sadece Milletvekili olarak Parlamento’da yer alacağı açıkladı. Başbakan Trudeau ile görüşmesinin iki kişi arasında geçen özel bir görüşme olduğunu ve ayrıntılarını açıklamayacağını ifade etti.

Federal Etik Komisyonu Soruşturacak

11 Şubatta, Kanada Federal Etik Komisyonu SNC-Lavalin meselesiyle ilgili Başbakanı da kapsayan bir soruşturma başlattı. Başbakan Trudeau, soruşturmayı memnuniyetle karşıladığını açıkladı ve “Kanadalıların adalet sistemimize güvenmeye devam edebilmelerinin son derece önemli olduğunu düşünüyorum.” dedi. Kanada kamuoyu, hem yargıdaki SNC-Lavalin davasının hem etik soruşturmanın sonucunu merakla bekliyor.

Demokrasinin Göstergesi

Gelelim Türkiye asıllı Kanadalılar olarak bizim çıkaracağımız sonuca. Uzun bir süre Türkiye’de Başbakanlık ve Parlamento muhabirliği yaptım. Danışman olarak iki Bakan ile çalıştım. Türk siyasetini yakından tanıma fırsatım oldu. Bugün Kanada kamuoyunun tartıştığı ve Başbakanlarını yargıya müdahale etmekle suçladıkları konu Türkiye’de olsa esamesi bile okunmaz. Başbakanların, Bakanların neler yaptığını, yazabilsek ansiklopedi olur herhalde. Cezai kovuşturmanın SNC-Lavalin’in kapanmasına bile yol açacağı konuşuluyor. Bu Kanada için 50 bin kişinin işssiz kalmasının yanında milyarlarca doları bulan vergi kaybına yol açacak ve Kanada ekonomisinde derin bir yara açacak. Bu nedenle Liberal hükümet başka bir yasal yol olan uzlaşma seçeneğini telkin etmiş olabilir. Şirketin rüşvet verdiği yer Kanada toprakları değil Libya. Kanada’da böyle bir şeye cüret bile edemez zaten. Zaten tartışma etik değerler üzerinden devam ediyor. Bu tartışma, işleyen bir demokrasinin değerini bir kez daha ortaya koyuyor.

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.